آنژیوگرافی

آنژیوگرافی چیست؟

کاتتریزاسیون قلبی یکی از روش هایی است که به عنوان تشخیص تهاجمی شناخته شده و می تواند اطلاعات مهمی درباره قلب، ساختار و عملکرد آن بیان کند. آنژیوگرافی قلب برای بررسی عروق کرونری صورت می گیرد. معمولاً برای رسیدن به چنین اطلاعاتی باید عکس های پویا با اشعه ایکس از قلب گرفته شود.
اگر بیمار نیاز به بالن و استنت(فنر) داشته باشد در ادامه فرایند آنژیوگرافی برای بیمار آنژیوپلاستی انجام می شود که یک روش درمانی است.

آنژیوگرافی دست

اگر کاتتر در مچ دست شما قرار داده شده باشد ممکن است یک کاف کوچک تحت فشار در اطراف مچ شما قرار داده شود. فشار به تدریج در طی چند ساعت کاهش می یابد. در صورت آنژیوگرافی از دست شما میتوانید فوراً بنشینید و حتی ممکن است بتوانید بلافاصله بعد از آن راه بروید. معمولاً کسانی که آنژیوگرافی قلب را از طریق دست انجام می دهند، می توانند سریعتر مرخص شوند. اکثر افراد یک روز یا بیشتر پس از انجام عمل ممکن است کمی احساس خستگی کنند و یا محل زخم تا یک هفته دردناک باشد که امری طبیعی است. هرگونه کبودی ممکن است تا 2 هفته ادامه داشته باشد.

آنژیوگرافی کشاله ران

معمولاً کسانی که آنژیوگرافی قلب را از طریق کشاله ران انجام می دهند، کمی دیرتر مرخص میشوند. اکثر افراد یک روز یا بیشتر پس از انجام عمل ممکن است کمی احساس خستگی کنند و یا محل زخم تا یک هفته دردناک باشد که امری طبیعی است. هرگونه کبودی ممکن است تا 2 هفته ادامه داشته باشد. اگر کاتتر در کشاله ران شما قرار داده شده باشد، پرستار ممکن است تا 10 دقیقه فشار وارد کند تا پس از برداشتن کاتتر و غلاف، خونریزی را متوقف کند.

آنژیوگرافی چگونه انجام می شود؟

پزشک مقدار کمی ماده بی حس کننده موضعی را در اطراف محل (مچ دست یا کشاله ران) تزریق می کند تا ناحیه را بی حس کند و سپس یک کاتتر(لولههای بلند و توخالی )کوچک را از طریق پوست وارد رگ خونی می کند. کاتتر را از طریق اشعه ایکس پویا که به یک مانیتور تلویزیون منتقل می شود، تماشا می کند.
هنگامی که کاتتر در جای خود قرار گرفت، مقدار کمی ماده حاجب (رنگ حساس به اشعه ایکس) از طریق آن تزریق می شود. با عبور ماده حاجب از رگ های خونی، اشعه ایکس پویا بیشتر گرفته می شود. آنژیوگرافی حدود 40 دقیقه طول می کشد. آنژیوگرافی نیاز به بیهوشی ندارد.

عوارض آنژیوگرافی

آنژیوگرافی امروزه یک روش نسبتا سالم و کم عارضه است ولی هم مانند بسیاری از روش های تشخیصی و درمانی با عوارضی همراه است. اکثر عوارض آنژیوگرافی مربوط به خونریزی های خفیف در محل رگ گیری برای آنژیوگرافی از کشاله ران یا مچ دست یا اصطلاحا محل اکسس آنژیوگرافی است. طپش قلب گذرا در زمان آنژیوگرافی ناشی از برخورد نوک کاتتر به جدار قلب یا در اثر تزریق ماده حاجب بوده و به سرعت هم برطرف می شود. برخی از بیماران به ماده حاجب مورد استفاده در آنژیوگرافی حساسیت نشان می دهند. این حساسیت در اغلب موارد محدود به یک خارش پوست به ویژه در کف دست و پا یا جوش های پوستی و کهیر است که یک یا چند روز طول می کشند. در موارد نادری احتمال پوسته پوسته شدن کف دست و پا و حساسیت های شدید مانند تنگی نفس و آنافیلاکسی هم وجود دارد. اکثر این موارد حساسیت موقتی بوده و بعد از مدتی از بین خواهند رفت.

بروز سکته و سایر خطرات مرتبط با آنژیوگرافی چگونه است؟

سکته قلبی: این عارضه بسیار نادر است. سکته قلبی در حین آنژیوگرافی می تواند از لخته شدن خون در نوک کاتتر ، مسدود شدن ناگهانی دهانه رگ های قلبی یا پاره شدن رگ قلب ایجاد شود. امروزه با استفاده از کاتترهای نرم و منعطف ، این عارضه خیلی کم دیده می شود.

مرگ ومیر: مرگ ومیر آنژیوگرافی بسیار نادر بوده و معمولا به دنبال یکی از عارضه های مهمی که در بالا گفته شد اتفاق می افتد ، مانند خونریزی شدید ، سکته قلبی و سکته مغزی.

اشعه ایکس: میزان اشعه ایکس به ویژه با دستگاه های جدید آنژیوگرافی زیاد نیست و این که این میزان از اشعه بتواند خطری برای بیمار و پرسنل داشته باشد ، اگرچه وجود دارد ولی قابل چشم پوشی است. طبیعتا با انجام پروسیچرهای طولانی تر و یا انجام مکرر آنژیوگرافی در فواصل کوتاه و نزدیک به هم ، این خطر افزایش پیدا خواهد کرد.

ماده حاجب چیست؟

ماده مورد استفاده در آنژیوگرافی به دلیل میزان بالای عنصر “ید” در ترکیب آن ، ماده حاجب خوبی برای اشعه ایکس است. مهم ترین عارضه مواد حاجب “صدمه به کلیه” است. این عارضه به ویژه زمانی مهم است که بیمار از قبل آسیب نسبی و کم کاری کلیه داشته باشد ، زیرا ماده حاجب مورد استفاده به ویژه اگر حجم آن زیاد باشد می تواند موجب تشدید نارسایی کلیه و در موارد نادری دیالیز شود.

آمادگی های قبل از آنژيوگرافی

*6تا 8 ساعت قبل از عمل آنژيوگرافي بيمار باید ناشتا باشد.

*بررســي وضــعيت حــساسيت بيمــار بــه دارو، مــواد غذايي (غذاهاي دريايي: ماهي و حساسيت به مواد يد دار).

*در خصوص داروهاي مصرفي بیمار: مي توانيد داروهايتان را طبـق نظر پزشـك ادامـه دهيـد.

*صـبح روز آنژيـوگرافي داروهـاي انسولين، هپارين، گلي بن كلاميد و متفـورمين را قطـع كنيـد.

*وارفارين نيز با توجه به جـواب آزمـايش PT و طبـق دسـتور پزشك از چند روز قبل قطع شود.

*چک کردن فشار خون، اگر مبتلا به فشار خون بالا و دیابت هستید حتما آنرا با پزشک در میان بگذارید.

مراقبت های بعد از آنژیوگرافی

*حداقل یک هفته پس از عمل از بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید.

*اگر مشکوک به عفونت هستید به پزشک مراجعه کنید. علائم شامل قرمزی، گرما، تورم یا ترشح از محل زخم است.

*ساعت پس از عمل، مایعات زیادی بنوشید (مگر اینکه متخصص قلب شما خلاف آن را گفته باشد) تا ماده حاجب از بدن شما پاک شود.

*معمولاً می توانید روز بعد به بیشتر فعالیت های عادی خود برگردید، اگرچه ممکن است لازم باشد برای چند روز از بلند کردن پا و ورزش شدید خودداری کنید.